Naslov – Veterani somborskih vazduhoplovaca
Autor – Mihajlo Miša Dugić
Kratak opis: “Veterani somborskih vazduhoplovaca” je istorijsko-dokumentarna knjiga Mihajla Miše Dugića, objavljena 2013. godine, koja osvetljava prošlost Vazduhoplovnog nastavnog centra u Somboru i njegove veterane. Na 266 stranica autor je sakupio brojne fotografije, dokumente i svedočenja, stvarajući celovitu sliku o razvoju centra i ljudima koji su u njemu radili i služili. Knjiga tako postaje trajno svedočanstvo o somborskim vazduhoplovcima i njihovom mestu u istoriji Sombora i šireokoline.
Slike knjige
Knjiga je dobro ilustrovana, prikazano je dosta dokumenata iz perioda gradnje aerodroma, zatim opremanja i na kraju iz aktivnosti vojske. Treba spomenuti i da ima dosta prikaza članaka iz različite štampe, pa tako i iz novina “Glas komune” iz Apatina.
Sve slike su propraćene dodatnim opisom da se razume šta je na slici i zašto je autor odlučio da je prikaže u ovoj knjizi. Ono što bi pohvalio je trud autora da u četvrtom delu knjige prikaže fotografije svih nabrojanih ljudi.
Osnovni podaci o knjizi
- Naslov: Veterani somborskih vazduhoplovaca
- Autor: Mihajlo: Miša Dugić
- Ostali stvaraoci: urednik – prof. dr Milorad Kesić, lektura i korektura – Lidija Narandžić Ćanda
- Izdavač: Udruženje vojnih penzionera gradki odbor Sombor, Gradska biblioteka Karlo Belicki Sombor
- Mesto i godina izdanja: Sombor 2013.
- Tiraž: 200
- Pismo: latinica
- Vrsta poveza: meki
- Zaštitni omot: ne
- Broj strana: 266
- Dimenzije: 21 x 29,5 cm
- Štamparija: Pergament Sombor
- ISBN: 978-86-81749-41-8
Citati iz knjige
NAPOMENA: ovde ide samo nekoliko citata u kojima se spominju mesta iz apatinske opštine, u knjizi se postoji mnogo više mesta gde se spominje Apatin i okolna mesta.
Strana broj 8.
Po njihovom sećanju i saznanju, aerodrom je građen za potrebe okupacionih snaga od 1942. do 1944. godine. Gradile su ga mađarske okupacione vojne snage i nemački Vermaht. Izgrađena su dva velika hangara i još dva su bila pred završetkom pri kraju Drugog svetskog rata. Izgrađeno je više travnatih poletno-sletnih staza u više pravaca i jedna betonska PSS dimenzije 1.800 x 60 m u kursu 320 i 140 stepeni. Ovaj pravac je odabran na osnovu analize ruže vetrova iz meteoroloških podataka u prethodnih 50 godina. Zemljište je otkupljeno od vlasnika, najčešće od paora sa Bukovca, Prigrevice i Kupusine.
U toku gradnje okupacione vlasti su, po posebnom rasporedu, angažovali i srednjoškolsku omladinu za vreme školskog raspusta, uglavnom zemljane radove. Kopali su drenažne kanale na travnatim poletno-sletnim stazama 1,5 m široke i 2 m duboke. Kanali su potom punjeni šljunkom, šljakom od lokomotiva i 40 cm humusom završili popunu kanala. To je omogućilo da nakon i najvećeg pljuska voda nestane sa travnate površine u roku od 10 minuta. Jedan od posleratnih komandanata vojne pošte naredio je da se deo travnatih poletno-sletnih staza preore. Više godina ništa nije raslo na toj oranici jer su plugovi prevrnuli šljaku. I danas se iz vazduha lepo može
Strana broj 19. (navedeno je da je ovo deo sećanja Zdenka Ulepiča i pored u zagradi piše “Vazduhoplovstvo u narodnooslobodilackom ratu Jugoslavije” pa pretpostavljam da je to citat iz te knjige)
271 Štab Grupe vazduhoplovstva divizija počeo je da funkcioniše 17. marta 1945. U sporazumu sa komandom sovjetske 10. gardijske jurišne divizije štab Grupe vazduhoplovnih divizija je organizovao komandno mesto u selu Prigrevica, blizu Sombora. Tamo je bilo premešteno i komandno mesto sovjetske 10. divizije iz Novog Sada. Ovakva lokacija komandnog mesta odgovarala je kao smeštaj u vazduhoplovnih komandi, štabovima, jedinicama i ustanovama, a takođe i situaciji kod kopnenih jedinica, čije operacije je pomagala Grupa vazduhoplovnih divizija.
42. jurišna divizija i njene jedinice Komandno mesto 42. jurišne vazduhoplovne divizije nalazile su se od 5. januara do 25. marta 1945. u Novom Sadu. U vezi sa pripremama za podršku 1, 2. i 3. Armije u predstojećim ofanzivnim operacijama za konačno oslobođenje zemlje, 42. divizija je premestila komandno mesto 25. marta 1945. u selo Prigrevicu blizu Sombora. Položaj komandnog mesta obezbeđivao je uspešno komandovanje i rukovođenje potčinjenim jedinicama. U selu Prigrevici 42. divizija je zadržala komandno mesto do 10. maja, kada ga je premestila u selo Kalinovac (blizu Đurđevca).
Strana broj 215.
Vojničku zakletvu mladih vojnika smo organizovali u strogoj tajnosti 03. 04. 1999. godine sa početkom u 09.00 časova na fudbalskom stadionu u Prigrevici. Zbog ratnog stanja sve smo to radili bez obaveštenja roditeljima mladih vojnika i planirali smo da to uradimo što neprimetnije kako bismo sačuvali bezbednost vojnika na što većem nivou.
Predhodno veče sam sa svim jedinicama VNC-a organizovao generalnu probu na stadionu komandujući glasom bez ozvučenja i to vrlo brzo završio u mraku i vrativši sve jedinice na svoje lokacije. Posle sat – dva na moje komandno mesto u Prigravici u mesnoj zajednici, došla mi je delegacija iz sela sa željom da sa mnom razgovara. Primio sam ih odmah i oni su počeli onako okolo, bojažljivo, da me nešto ispitkuju za Vojsku. Rekao sam im da pređu na konkretan problem ili pitanje, jer sam morao da idem na neki drugi zadatak. Rekli su: “Znamo da sutra mladi vojnici polažu zakletvu, da to čuvaju kao vojnu tajnu, ali da moraju oni, meštani Prigrevice, sutra da zamene njihove roditelje koji neće biti uz njih i da ih malo počaste, jer je to veliki dan, kako za vojnike, tako i za meštane.” Odbijao sam tako nešto, jer za tim nema potrebe u ova ratna vremena, ali oni nisu pristajali na takav moj odgovor i da bih skratio razgovor i ispoštovao i njihovu plemenitu želju, prihvatio sam da mala grupa ljudi bude prisutna na zakletvi i da vojnike počaste samo sokovima, što su i oni na kraju i prihvatili.
Sutradan, na zakletvi, pojavilo se dosta ljudi i žena. Muškarci su skidali sa kamiona sokove koje je kupio otac od čuvenog srpskog košarkaškog reprezentativca, Rebrače i delili ih vojnicima, a žene su delile kolače i kiflice, grlili su vojnike i bile im u tom trenutku očevi i majke. Dirljivo, od srca i za nezaborav!
Kao što je napisano na početku sekcije sa citatima, ovde je navedeno samo nekoliko iz knjige, ima ih mnogo više.
Sadržaj knjige
- SADRŽAJ
- PRVI DEO
- PREDGOVOR O knjizi VETERANI SOMBORSKIH PLAVACA (moje viđenje)
- UVOD
- Izgradnja Aerodroma Sombor
- Razvojni put vazduhoplovnog garnizona Sombor
- Vazduhoplovna industrijska škola (od 1948. godine do 1954. godine)
- Padobranska 63. brigada
- O Vazduhoplovnom savezu i sportskom vazduhoplovstvu Aeroklub “Sombor”
- Spomenici prošlosti, ali nikad nezaboravljeni
- Dani sećanja
- DRUGI DEO
- PREDGOVOR
- O vazduhoplovnom nastavnom centru general pukovnik Zvonko Jurjević
- Vazduhoplovno nastavni centar, formiranje i razvojni put
- Organizacijsko-formacijska struktura
- Formacijski sastav jedinice
- Poimeničan sastav komande – štaba Vazduhoplovnog nastavnog centra i za dva stepena nižih jedinica (septembar 1983. godine)
- Komandanti Vazduhoplovnog nastavnog centra
- Život i rad jedinice i njihovih pripadnika u Vazduhoplovno nastavnom centru
- Prvi vojnički dani – Od vojničkog poziva pa do uniforme
- Vojno-stručna obuka
- Dan koji se pamti
- Svečana obaveza mladih vojnika u Vazduhoplovno nastavnom centru
- Slobodne aktivnosti vojnika
- Učešće ešalona VNC-a na sahrani Vrhovnog komandanta
- Radna poseta Saveznog sekretara za narodnu odbranu, admirala Branka Mamule, Vazduhoplovno nastavnom centru
- Priprema za prijem i obuku prve klase vojnika žena
- Susreti sa komandantom Prve armije general pukovnikom Petrom Gračaninom
- Druge posete i obilasci aerodroma VNC-a Sportske aktivnosti i uspesi pripadnika VNC-a
- Poznate ličnosti na odsluženju vojnog roka u Vazduhoplovno nastavnom centru
- Uspešni naši “veterani” u sportu
- Vojno sportsko društvo “Avijatičar”
- Sportsko prvenstvo JNA
- Sećanje naših veterana na dolazak u Vazduhoplovno nastavni centar
- Privođenje završetku obuke još jedne klase mladih vojnika u Vazduhoplovnom nastavnom centru
- Jubileji jedinice koji se ne zaboravljaju
- Društveno politički život
- Rad Omladinske organizacije u VNC-u
- Osnovna organizacija sindikata
- Radne i humanitarne akcije, pomoć svom narodu
- Dom JNA Sombor
- Vojno ugostiteljska ustanova “Dedinje”
- Naši protivpožarci
- Vojna ekonomija Vazduhoplovnog garnizona Sombor
- O zoološkom vrtu
- Sanitetska služba VNC-a
- Rekreativni sport
- Preživeo teška vremena, ali nikako u penziju “Galeb 001”
- Još malo o nama, iz štampe, iz mog pera, iz naših sećanja, sećanja naših “veterana” na te godine mirnog života i razvoja Vazduhoplovnog nastavnog centra
- Vesela strana Vazduhoplovnog nastavnog centra
- TREĆI DEO
- Rad VNC u vanrednoj situaciji i agresija NATO pakta
- Početak turbulentnih događaja kod nas a i vanrednih situacija i događaja u Vazduhoplonom nastavnom centru
- Aerodrom Sombor Premeštaj Srednje vojne škole (SVŠ) RV i PVO iz Rajlovca na Aerodrom Sombor
- Vreme obnove i pokušaj normalizacije rada VNC-a
- Poslednji dani VNC “Rasformiranje i prestanak rada VNC-a”
- ČETVRTI DEO
- Pripadnici vazduhoplovnog garnizona Sombor, spisak aktivnih vojnih lica i građanskih lica na službi u JNA pripadnika VNC-a
- Spisak starešina sa fotografijama i njihovim podacima
- Spisak građanskih lica sa fotografijama i njihovim podacima
- Spisak aktivnih vojnih lica pripadnika 975. VNC-a
- Spisak građanskih lica pripadnika 975. VNC-a
Ovaj članak se nalazi na pod domenu Arhiva knjiga, dok je osnovni sajt Album za marke.
